Πανεπιστήμια

Mια χώρα φτιάχνει πανεπιστήμια για πολλούς και διάφορους λόγους. Μερικές χώρες δημιούργησαν κύκλους πανεπιστημιακών σπουδών για να ικανοποιήσουν κάποια τους ανάγκη. Η Ολλανδία ας πούμε δημιούργησε πολυτεχνεία με έμφαση την εφαρμοσμένη Μηχανική γιατί πάλευε και παλεύει ακόμα με το νερό. Για να φτιάξει σύγχρονα φράγματα, γέφυρες και υποδομές που θα συνυπάρχουν με το στοιχείο που την έπνιγε. Για να επιβιώσει.

Αλλη ανάγκη ήταν το Εμπόριο και η Βιομηχανία. Η Ελλάδα είχε κάθε λόγο να δημιουργήσει κύκλους σπουδών σε θέματα Ναυπηγικής γιατί ήταν και είναι μια χώρα που εμπορεύεται διεθνώς μέσα απο τη θάλασσα. Χρειαζόνταν λοιπόν ναυπηγεία, γνώσεις πάνω σε επεξεργασία μετάλλων και χάλυβα, σπουδές για να στελεχώσει τους εμπορικούς της στόλους. Αλλες χώρες δημιούργησαν αυτοκινητοβιομηχανίες, αεροναυπηγική και όλα τα συναφή, γιατί εκεί πρόσθεταν υπεραξία στα προιόντα τους και με αυτό τον τρόπο δημιουργούσαν πλούτο και δουλειές.

Ο Τρίτος Κόσμος προσαρμόσθηκε πάνω στην πολιτική της "μεταποίησης" προιόντων και της επεξεργασίας πρώτων υλών. Εκεί είχε κάποιο συγκριτικό πλεονέκτημα, και εκεί έδωσε έμφαση. Η Ινδία τόριξε στη δημιουργία λογισμικών. Ικανοποιούσε έτσι μια πραγματική μέν ανάγκη, και δημιουργούσε δουλειές εκ του μηδενός που δεν απαιτούσαν χρηματική επένδυση και μακροχρόνιες αποσβέσεις. Η Ρωσία που δεν είχε προιόντα αγοράς έδωσε έμφαση στον φυσικό της πλούτο. Η Κίνα πάτησε πάνω στο φτηνό εργατικό δυναμικό της. Ακόμα και η Κούβα προσπάθησε να επενδύσει πάνω σε ιατρικές έρευνες ελπίζοντας πως εκεί θα έκανε τη μεγάλη ιστορική της τομή.

Αλλά καμμιά χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να δημιουργεί πανεπιστήμια πέραν των άμεσων στρατηγικών και πραγματικών της αναγκών. Πέραν δηλαδή του στρατηγικού πλαισίου μέσα απο το οποίο ελπίζει να αναπτυχθεί. Και καμμία κοινωνία δεν μπορεί να σπαταλήσει τους πολύτιμους πόρους της και το ανθρώπινο δυναμικό της για την δημιουργία πανεπιστημίων βασισμένα πάνω σε ανόητες φιλοσοφικές θεωρήσεις. Τραγικό παράδειγμα ο Ισλαμικός κόσμος. Την ώρα που η κοινωνική του έκρηξη ισοπεδώνει τα πάντα, μια θάλασσα νέων ανθρώπων δεν έχουν τίποτα για να εμπορευτούν, καμμία αγορά να απευθυνθούν, κανένα ταλέντο και γνώση να πουλήσουν. Η μεγαλύτερη επένδυση του Ισλαμικού κόσμου ήταν και είναι οι Ισλαμικές σπουδές. Εκεί είχε φιλοσοφικό κόλλημα, και εκεί ακριβώς κόλλησε.

Τα πανεπιστήμια είναι χώροι γνώσης που εκπορεύονται πρωταρχικά απο τις πραγματικές ανάγκες μιας κοινωνίας, και όχι απο τα φιλοσοφικά της και ιδεολογικά της κολλήματα. Δεν φτιάχνεις πανεπιστήμια για να δημιουργήσεις "πολίτες" με ταξική συνείδηση και συνδικαλιστική μανία που θα στελεχώσουν άθλια κομματικά συμφέροντα ενός πελατειακού και κλεπτοκρατικού κρατικοκεντρικού υπερκράτους. Η φτιάχνεις επιστήμονες ή δημιουργείς στελεχάρες.

Το νομοσχέδιο της κας Διαμαντοπούλου κινείται στη σωστή κατεύθυνση. Δεν τα διορθώνει όλα, αλλά είναι μια σωστή αρχή. Ας μην εφαρμόσουμε το σκεπτικό του "analysis-paralysis". Η Ελλάδα πρέπει να δεί τι ακριβώς πανεπιστήμια έχει, τί θα κρατήσει και γιατί, και τί επιτέλους θα κλείσει. Μερικά ΤΕΙ που παράγουν ηλεκτρολόγους, υδραυλικούς και επαγγέλματα χρήσιμα και άμεσης ανάγκης πρέπει να παραμείνουν. Τα υπόλοιπα ας κλείσουν. Τα πανεπιστημιακά μπακάλικα που γέμισαν την Ελλάδα με απίθανες και κωμικές σπουδές τύπου "μάρκετιν αγροτικών προιόντων" και "παραδοσιακών μουσικών οργάνων" πρέπει να εξαλειφθούν. Η χώρα δεν χρειάζεται 30 πανεπιστήμια για να βολευτούν ημέτεροι και να δουλέψουν τα μπαράκια. Με όλο τον σεβασμό, δεν καταννοώ γιατί η γενέτειρά μου χρειάζεται πανεπιστήμιο (το οποίο επιζητεί επίμονα για ευνόητους λόγους).

Δεν χρειαζόμαστε ούτε 35 γεωπονικές σχολές, ούτε πληθώρα ιταλικών και γαλλικών σπουδών, ούτε και κάτι πασοκιές τύπου "Κέντρο ερευνών Ευξείνου Πόντου". Αυτοί που επιθυμούν να μάθουν μια ξένη γλώσσα θα την μάθουν μέσα απο τις δυναμικές της ελεύθερης αγοράς. Κάποιοι θα φτιάξουν σχολεία του είδους. Αλλωστε τα τελευταία χρόνια, υπέροχες ιστορικές μελέτες έχουν δημιουργηθεί και γραφτεί περισσότερο απο το μεράκι απλών ερευνητών παρά μέσα απο τα οργανωμένα ιστορικά πανεπιστημιακά τμήματα που έχουν βουλιάξει στον τραμπουκισμό και την αναξιοκρατία.

Τα κόμματα δεν έχουν θέση στα πανεπιστήμια. Ούτε οι αιώνιοι φοιτητές, ούτε οι στελεχάρες.Ούτε έχουν καμμία δουλειά οι φοιτητές να συμμετάσχουν στην στελέχωση των πανεπιστημίων. Η εκλογή και στελέχωση των πανεπιστημίων είναι δουλειά της πρυτανείας και των ακαδημαικών της. Δεν μπορεί ο κάθε νιοφερτος καραγκιόζης πρωτοετής που μόλις έφυγε απο το σπίτι του και δεν έχει ακόμα ιδέα απο τι αποτελείται ο κόσμος να οργανώνει πανεπιστήμια και κύκλους σπουδών.

Και τέλος δεν βλέπω καμμία λογική στο γιατί οι έλληνες φοιτητές δεν μπορούν να συμμετάσχουν στοιχειωδώς στη χρηματοδότηση των ίδιων των σπουδών τους. Γιατί δεν μπορούν να αγοράσουν κάποια βιβλία με δικά τους έξοδα, γιατί να μην συνεισφέρουν στα λειτουργικά έξοδα του ιδρύματος που τους μορφώνει. Δεν μπορεί να αποτελεί επαναστατική ιδέα να πληρώνουν και οι φοιτητές κάποια δίδακτρα. Στην Ελλάδα άλλωστε η μέση ελληνική οικογένεια στηρίζεται απόλυτα σε μακροχρόνια ιδιαίτερα φροντιστηριακά μαθήματα για την επιτυχία των παιδιών της. Και ξοδεύει εκεί εκατομμύρια. Γιατί δεν θα μπορούσαν οι φοιτητές να πληρώνουν 1000 ευρώ τον χρόνο για το περιβάλλον που τους μορφώνει;

Γράφω αυτές τις σκέψεις με τη λογική ενός ανθρώπου που μπήκε κάποτε σε ενα πανεπιστήμιο όχι για να αλλάξει τον κόσμο (αυτό γίνεται έτσι κι αλλιώς συλλογικά), αλλά ως ενας χαμηλών τόνων μαθητής που επιζήτησε κάποια γνώση, ικανή και αναγκαία για να μπορέσει να βιοπορισθεί σε εναν αληθινό κόσμο. Ναί, είχα και διατηρώ και εγώ ακόμα τις φιλοσοφικές και πολιτικές μου θεωρήσεις για αυτόν το κόσμο, γνωρίζω και εγώ τον Μάρξ όσο τον ξέρουν όλοι μας, γνωρίζω και εγώ την παγκοσμιοποίηση, εχω υπόψιν μου και εγώ τις αγορές, τη λέσχη Μπίλτνερμπεργκ και τους κερδοσκόπους. Επρεπε όμως να βρώ ενα επάγγελμα για να ζήσω, και ένα σοβαρό περιβάλλον περισυλλογής για να με μορφώσει. Χωρίς να με ενοχλούν τραμπούκοι, και με καθηγητές που έρχονταν στο μάθημα.

Τους έδωσα μερικά χρόνια απο τη ζωή μου. Πλήρωσα τα βιβλία μου και τα εργαστήριά μου. Και εκείνοι μου πρόσφεραν εκείνα που είχαμε συμφωνήσει. Και έτσι σήμερα εργάζομαι. Σε παγκοσμιοποιημένη (ευτυχώς ή δυστυχώς) αγορά. Και ακόμα προσπαθώ να αλλάξω τον κόσμο όσο και όλοι οι άλλοι. Και επειδή δεν είμαι θεωρητικός της ζωής και έχω καεί σε πολλές αγορές και κράτη, να κλείσω το πόστ μου με κάτι εντελώς προσωπικό. Για διάφορους λόγους, ενδιαφέρθηκα κάποτε να σπουδάσω Ανθρωπολογία. Χωρίς κανείς να μου πεί πως θα βιοπορισθώ απο κάτι τέτοιο, ή έχοντας την απαίτηση να με βολέψει κάπου κάποιος.

Βρήκα λοιπόν έτσι ενα ακόμα πανεπιστήμιο και γράφτηκα. Με δικά μου έξοδα και με απόλυτη επίγνωση πως κάνω κάτι για μένα, ικανοποιώντας ενα χόμπι μου αν θέλετε, μια προσωπική μου ιδιορυθμία. Η κοινωνία λοιπόν του πανεπιστήμιου όπου πηγαίνω, δεν επενδύει επίσημα σε σπουδές Ανθρωπολογίας. Γι αυτό και τις πληρώνω. Και αν κάνετε μια μικρή έρευνα, θα διαπιστώσετε πως οι περισσότεροι κύκλοι σοβαρών και οργανομένων σπουδών στις λεγόμενες Κοινωνικές, Κλασσικές και Ιστορικές επιστήμες βρίσκονται σε κοινωνίες οπου η πανεπιστημιακή εκπαίδευση ειναι στρατηγικά προσανατολισμένη στις ανάγκες της Αγοράς. Και όχι σε κοινωνίες οπου υποτίθεται πως το Πανεπιστήμιο υπάρχει για τις ανάγκες "της κοινωνίας".

Επιστρέφουν οι ογκόλιθοι

Δεν άρεσε λέει στον ψωριάρη που η Ευρώπη δεν έφτιαξε ακόμα ευρωομόλογο. Αγανάκτησε το παληκάρι. Δεν ικανοποίησε τον γίγαντα η αναποφασιστικότητα της Ευρώπης. Η ΝΔ όπως ξέρετε δεν μπορεί απο χαμηλές ταχύτητες. Θέλει αναπτυξιακή ταχύτητα φωτός, ηγεσία και αποφασιστικότητα. Μια αποτελεσματικότητα που εμείς οι τυχεροί απολαμβάνουμε εδώ και χρόνια στο Ελλαδιστάν. Πως να ανεχθεί ο ογκόλιθος τέτοια γαλλογερμανικά πισωγυρίσματα;

Και τί ακριβώς είναι το ευρωομόλογο; Ενα επενδυτικό ας πούμε σχήμα στο οποίο οι αξιόπιστες χώρες, τύπου Γερμανίας, Γαλλίας και Ολλανδίας θα εγγυώνται την πληρωμή των επενδύσεων όταν οριμάζουν, προσφέροντας εγγύηση σε όλους τους επενδυτές και σε όλη την ευρωζώνη, συμπεριλαμβανομένων και των ψωριάρηδων που δεν θα συμμετάσχουν σε απολύτως τίποτα. Είναι να μην αγανακτείς με τέτοια καθυστέρηση;

Μόνον που για να γίνει ευρωομόλογο θα απαιτηθούν ισοσκελισμένοι ετήσιοι προυπολογισμοί για κάθε μέλος του ευρώ, και εμείς μετά απο δύο χρόνια Μνημόνια είμαστε ακόμα σε διψήφιο νούμερο. Εύκολες οι βαρύγδουπες δηλώσεις και τα φιλοσοφήματα. Οι ιδέες είναι τσάμπα ξέρετε, a thousand to a penny, που λένε και οι αμερικανοί. Το θέμα είναι ποιός τις εφαρμόζει.

Ηλιοκαμμένοι, χαλαροί και δυναμωμένοι, οι ογκόλιθοι επιστρέφουν λίγες μέρες πρίν την Τρόικα. Το τί έχουν μπροστά τους να μην το μελετάμε. Τα ξέρετε. Θα μετατρέψουν την πελατειακή και κομματική Ελλάδα σε ενα είδος Σιγκαπούρης σε χρόνο dt. Πάντως ανάλογα με τα όσα έχουν ήδη υπογράψει και το τί πραγματικά μπορούν και ενδιαφέρονται να κάνουν, η προσωπική μου εκτίμηση είναι πως μέχρι τα Χριστούγεννα θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι. Αντε και καλό κουράγιο.

Η Βίβλος επιστρέφει

Στο εισαγωγικό της τηλεοπτικής εκπομπής, μια ομάδα Ρεπουμπλικανών εμφανίζεται να τραγουδάει με ενθουσιασμό θρησκευτικά τραγούδια στο Χρηματιστήριο. Είναι μια αμιγώς αμερικανική σκηνή. "Ευλογούν" το Χρηματιστήριο για να ανέβει. Στο τέλος του τραγουδιού, μέσα σε κονφετί, αναδυόμενα μπαλόνια και μια ατμόσφαιρα ανάτασης, το καμπανάκι της αίθουσας σημαίνει την έναρξη της οικονομικής ημέρας. Το ευλογημένο Χρηματιστήριο αρχίζει τώρα τις διεθνείς συναλλαγές.

Ακολουθεί μια ομάδα διαμαρτυρομένων πολιτών σε ενα μπαράζ δηλητηριωδών δηλώσεων κατά του προέδρου Ομπάμα που κατέστρεψε την Αμερική με τον σοσιαλισμό του. Οι δυστυχείς αναξιοπαθούντες δηλώνουν άνεργοι απο το 2008. Ποτέ κάτι τέτοιο δεν έγινε στην ευλογημένη χώρα. Ο πρόεδρος δεν έχει κάνει τίποτα για να μειωθεί η ανεργία που έχει κολλήσει στο 10%. Οι μόνες δουλειές που απέμειναν είναι στο τοπικό Mac Donalds. Mac Jobs. Και τώρα, αν είναι δυνατόν, η δεξαμενή του πλούτου της χώρας, τα κρατικά ομόλογα του Federal Reserve υποβιβάζονται κι αυτά για πρώτη φορά στην Ιστορία της. Αυτός ο πρόεδρος πρέπει επειγόντως να φύγει. Τη σωτηρία της χώρας θα την αναλάβουν οι Ρεπουμπλικανοί.

Ακολουθούν νέες ωδές για την ιστορική μοναδικότητα της Αμερικής, το πόσο απαραίτητη είναι στον κόσμο, την αναμφισβήτιμη ανάγκη να οδηγεί την ανθρωπότητα. Ακολουθεί κατόπιν και το νέο νούμερο του Ρεπουμπλικανικού κόμματος. Η Μισέλ. Με μια κραυγή ξεκάθαρη. Η πιο λαμπρή και ευλογημένη χώρα βρίσκεται σε παρακμή. Μπροστά στο εκστασιασμένο κοινό που φαίνεται να περιμένει τον επόμενο Μεσσία, ανακοινώνει πως ο ίδιος ο Θεός, αυτοπροσώπως, της ζήτησε να πολιτευθεί. Ενα εσωτερικό νοητό και πνευματικό κάλεσμα. Για να σώσει την πατρίδα. Η Μισέλ, όπως και εκατομμύρια άλλοι αμερικανοί, "θέλουν πίσω την Αμερική τους".

Το τρίπτυχο της επιτυχίας για τη χώρα είναι η επιστροφή στην οικογένεια, στις παραδοσιακές αξίες και στον Θεό, δηλώνει το νέο ρεπουμπλικανικό υπερνούμερο. Δεν χρειαζόμαστε περισσότερη κυβέρνηση, χρειαζόμαστε πιο πολύ Θεό. Η χώρα βρίσκεται σε λάθος δρόμο, η κυβέρνηση δεν αφήνει τους πλούσιους να επενδύσουν τα λεφτά τους. Εκατομμύρια κηφήνες ζούν απο την κυβέρνηση. Κάτω οι φτωχοί, κάτω οι φορολογίες στα υψηλά εισοδήματα, κάτω οι παροχές, κάτω οι γάμοι των ομοφιλοφίλων, κάτω η ιατρική του Ομπάμα, κάτω η διδασκαλία της θεωρίας του Δαρβίνου, αμβλώσεις, εκτρώσεις και άλλα αντιαμερικανικά. Επιστροφή στην παραγωγική Αμερική του 70. Καλές δουλειές για όλους. Καλά Χρηματιστήρια και υπερκέρδη. Ηθική, Θεός και Καπιταλισμός, το γνωστο προτεσταντικό σύνδρομο. Τώρα σε νέα συσκευασία για τις εκλογές. Η Βίβλος επιστρέφει. Είναι το δεύτερο φετινό ταξίδι μου στον Νότο. Μια κατάβαση στον Αδη.

To τί φιλοδοξεί να μας κυβερνήσει μελλοντικά είναι πλέον πέραν του γραφικού. Το Ρεπουμπλικανικό κόμμα που θα ρίξει τον Ομπάμα έχει οπλοστάσιό του την απόλυτη αλήθεια του Θεού, την αγγλοσαγωνική θεώρηση του κόσμου, της εργασίας και της νομοταγούς ηθικής, και μια απέραντη νοσταλγικότητα για τις παλιές εποχές που χάθηκαν. Οσοι δεν συμφωνούν είναι εχθροί. Αντιαμερικανοί. Την εποχή της παρακμής, οι νοσταλγοί κατέφτασαν πρώτοι στη συγκέντρωση με οπλοστάσιο τη Βίβλο. Και Βίβλος σημαίνει απόλυτη αλήθεια. Το νέο κόμμα που πιθανότατα να σαρώσει τον Ομπάμα στις επόμενες εκλογές, έχει πολλά κοινά στοιχεία ιδεολογίας, στελέχωσης, οργάνωσης, συμπεριφοράς και προπαγάνδας με το γερμανικό εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα του Αδόλφου. Και μια βάση ψηφοφόρων που ανέρχεται σε δεκάδες εκατομμύρια.

Βγαίνω στον δρόμο για την βραδινη μου βόλτα. Τελευταίο ταξίδι μου, αποφασίζω, στην περιοχή της Βίβλου. Η συμπαθητική πολιτεία που με φιλοξενεί δεν πάει και αυτή καλά. Ωρα να φεύγω. Ας τους αφήσω κι αυτούς στην ησυχία τους. Ούτε στην κουλτούρα τους ανήκω, ούτε στην ψυχοσύνθεσή τους. Ναί, ο καθένας έχει δικαίωμα σε κάποιο όνειρο, ακόμα και σε κάποια ουτοπία. Αλλά εγώ έχω γεννηθεί στα Βαλκάνια και απο παραμύθι έχω μπουχτίσει. Εχω φάει τόσο λοβιτούρα, διαπλοκή, Πασόκ, ΝΔ και ΚΚΕ στη μάπα που τί να πάρω απο τη φουκαριάρα τη Μισέλ. Τί θεωρία να αγοράσω απο σένα κούκλα μου; Είναι σαν να πολιτεύεται ο Ανθιμος στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Να το πάτε μέχρι το τέλος παιδιά. Mε Κίνες, outsourcing, παράγωγα, σπεκουλαδόρους, δανεικά και υπερκατανάλωση. Μην αλλάξετε τίποτα. Οπως και στην Ελλάδα. Αφού ο αληθινός κόσμος δεν χωράει τη θεωρία σας, φτιάξτε μια θεωρία για να χωρέσετε τον κόσμο. Με το ζόρι. Δεν είστε βέβαια οι μόνοι. Αλλωστε απο σάς έμαθαν και οι άλλοι.

Και εγώ, σε ποιό σχήμα χωράω, και με ποιούς να προχωρήσω; Ποια ερμηνεία του κόσμου να δεχθώ και ποιανού Επανάσταση; Τί ακριβώς να κάνω την επόμενη μέρα; Τεράστια ιδεολογικά σχήματα με κυνηγούν να με συνθλίψουν. Απο όλες τις κρίσεις αυτού του κόσμου έχω προσωπικά χάσει κάτι. Λεφτά, εργασία, ασφάλεια, αξιοπρέπεια. Ασε Μισέλ, θα μείνω στα δικά μου. Υπάρχω ακόμα γιατί εχω ήδη διεθνοποιηθεί. None of my business, καταλήγω. My business is the world. Next project please.

-------------------
Ακουσα τελευταία σε μια εκπομπή του Σκάϊ, τον κ. Αθ. Βερέμη να εκφράζει την άποψη πως το μόνο αμερικανικό στοιχείο που επέλεξε να φέρει ο Αντρέας Παπανδρέου απο την Αμερική ήταν ο λαϊκισμός. Ο λαϊκισμός είναι η ενδυνάμωση του μικρού, είπε ο κ. Βερέμης. Νομίζω πως συμφωνώ μαζί του. Πέραν των Αμερικανών Founding Fathers που ήταν αριστοκράτες, φιλόσοφοι και είχαν ισχυρή ιστορική αντίληψη, η Αμερική έχει διαπρέψει ιστορικά σε παραγωγή λαϊκιστών. Η Μισέλ είναι ενα ακόμα λαμπρό παράδειγμα προς λαϊκή εκτόνωση και εσωτερική κατανάλωση. Και το Ρεπουμπλικανικό κόμμα κάτι σαν αμερικανικό Πασόκ.

Φιλήδονες αναζητήσεις

Tον μήνα Αύγουστο η θαλασσοχώρα ντύνεται σε ενα σκηνικό απίστευτων αισθήσεων. Το ελληνικό καλοκαίρι, με το άπλετο φώς του, τα γαλάζια νερά της θάλασσας, το λιοπύρι που καίει το κορμί, τη μαγική φεγγαράδα και τα γιασεμιά της νύχτας, αποτελεί ενα θεατρικό σκηνικό αισθησιακής τελειότητας. Τον Αύγουστο μήνα η Ελλάδα γίνεται η ομορφότερη ερωμένη του κόσμου.

Προσωρινή λοιπόν παύση εργασιών φίλοι μπλόγγερς. Εσείς να απολαύσετε τον φιλήδονο παράδεισο του ελληνικού καλοκαιριού, και εγώ να μαζέψω μερικά ακόμα μέρη αυτού του υπέροχου και πολύπλοκου κόσμου, που όσο πιο πολύ τον πλησιάζεις, μοιάζει περιέργως όλο και περισσότερο γνωστός...

-----------------------------
Picture by Locus Publicus, free for public use
Greece
-----------------------------

O μελισσοκόμος

O κυρ Αναστάσης μοχθούσε στη γή απο γεννησημιού του. Ηλιοκαμμένος και ρυτιδιασμένος απο τον κάματο της καπνοκαλλιέργιας, λαδάς και χωραφάς, έκανε θόρυβο στη γειτονιά κάθε που ερχόνταν σπίτι του με το ετοιμόροπο τρακτέρ που τον βόλευε απίστευτα στις χίλιες γεωργικές και άλλες δουλειές του.

Μεταξύ άλλων, ήταν και μελισσοκόμος. Είχε τα μελίσσια στην ταράτσα του σπιτιού του, θέα σε όλη τη γειτονιά. Μια φορα το χρόνο, αγοράζαμε οικογενειακά απ' αυτόν το θεϊκό νέκταρ. Για χρόνια, φεύγοντας απο τη γενέτειρα, κουβάλαγα μαζί μου στη ζούλα τριμμένες ρήγανες του βουνού και το μέλι του κυρ Αναστάση. Είχα απο χρόνια αποφασίσει πως ό,τι και αν πρόσφερε η Αμερική, το μέλι του κυρ Αναστάση δεν το είχε.

Μα γίνεται νάχεις αμολημένα τα μελίσσια μέσα στη γειτονιά κυρ Αναστάση, τον ρώτησα κάποτε σε ενα ταξίδι μου. "Ακου αμερικάνε", μου απαντούσε εκείνος, "εσύ στις δουλειές σου και εγώ στα μελίσσια μου. Ξέρω εγώ τί κάνω. Κουμαντάρω το μελίσσι μου όπως πρέπει".

Ο κυρ Αναστάσης έπινε συχνά και κανα τσίπουρο, πλακωνόνταν μετά στα κοντοσούβλια και τις χωριάτικες σαλάτες, και γέμιζε η γειτονιά με τραγούδια ρεμπέτικα, ταβερνίσια και της φυλακής. Εμαθα αργότερα πως ο κυρ Αναστάσης ήταν και συναγωνιστής, είχε μάλιστα κάνει και εξορίες. Καθώς τον προσέγγισα για να τον ρωτήσω κάμποσα απο εκείνη την περίοδο, τον βρήκα μάλλον απόμακρο και άπαθή. "Ασε ρε Αμερικάνε, τί να λέμε τώρα", έλεγε ο κυρ Αναστάσης. "Κοιτάξτε εσείς οι νεότεροι να ανοίξετε τα μάτια σας, γιατί εμείς κοντεύουμε να κλείσουμε τα δικά μας". Μάλλον δεν θα συμπαθούσε και πολύ τους "αμερικανούς" ο κυρ Αναστάσης, είχα τελικά αποφασίσει, και έτσι δεν τον ενοχλούσα και πολύ. Συνέχιζα βέβαια να αγοράζω το μέλι του.

Κάποτε σε ενα ταξίδι μου, καθώς πήγα ξανά να τον ρωτήσω για τα μέλια του, ο κυρ Αναστάσης με τράβηξε με τρόπο κάτω απο τον ίσκιο της κλιματαριάς, και με κόπο ξεστόμισε την απορία του. "Να πάρω Χρηματιστήριο ρε αμερικάνε, εσύ που ξέρεις, ή να μην πάρω;" Εκείνο το "εσύ που ξέρεις" με σκότωσε. Και απο πού ξέρω εγώ κυρ Αναστάση, τον ρώτησα. "Ε, απο Αμερική έρχεσαι", απάντησε εκείνος "Οσο νάναι, όλο και κάτι θάχεις ακουστά".

Τον κατσάδιασα ελαφρώς. Τί χρηματιστήρια ακούω κυρ Αναστάση, τον φώναξα, γιατί δεν κάθεσαι στ' αυγά σου; Φούσκα είναι λόγω επικείμενης εισόδου στο ευρώ, του είχα πεί. Τί δουλειά έχεις εσύ με τέτοια πράγματα; "Ξέρω γώ ρε παιδί", δικαιολογήθηκε απλοϊκά εκείνος. "Μην είναι καλά για τα παιδιά. Ξέρεις πόσα έκανε ο έτσι, ο αμόρφωτος; Μπήκε μέσα με 8 εκατομμύρια και τώρα είναι στα πενήντα".

"Και δε δε μου λές ρε αμερικάνε, με ξαναρώτησε συνομωτικά. Τί είναι αυτό το ευρώ που όλοι μελετάνε; Είναι καλό πράγμα; Να πάρω λές και εγώ μερικά για τα παιδιά;"

Δεν τον κορόιδεψα για την απλοϊκότητά του, αντίθετα ένοιωσα πως ξαφνικά είχε αναβαθμιστεί η "αμερικανική" εικόνα μου, και του εξήγησα ό,τι μπορούσα. Με άκουσε προσεκτικά, πρώτη φορά απο τότε που ήμουνα παιδί. Μάλλον θα του άρεσαν όσα του εξηγούσα, τα καταλάβαινε. Στο τέλος με κάλεσε και για τσίπουρο. Ηταν μια μεγάλη ώρα. "Α ρε αμερικάνε", αναφώνησε. "Ετσι είναι; Και γιατί τότε ρε μικρέ δεν τα εξηγούν απλά και στην τηλεόραση για να τα καταλαβαίνει ο κόσμος;"

Πέρασε καιρός απο τότες, και η Ευρώπη αποφάσισε πως οι Αναστάσηδες της Ελλάδας δεν μπορούσαν να έχουν τα μελίσσια τους ανοιχτά στη γειτονιά. Και έτσι μια μέρα, δια νόμου, η πολύχρονη ενασχόληση του κυρ Αναστάση πήρε ενα δραματικό τέλος. "Πού να τα πάω ρέ αμερικάνε τόσα μελίσσια", αναφώνησε αγανακτισμένος. "Αφού δεν έχω ούτε γής, ούτε χωράφια. Με κλείσανε μικρέ, να το θυμάσαι, εμένα που δεν πείραξα ποτέ κανέναν".

Ακολούθησε κατακλυσμός αλλαγών και εξελίξεων. Χρεωκοπία, ελλείματα, Μνημόνια και Μεσοπρόθεσμα, spreads και μονάδες βάσεις. Ο απλοϊκός κόσμος του κυρ Αναστάση βούλιαξε μέσα σε ενα δαίδαλο απο νέους ακαταλαβίστικους όρους ενος καινούργιου και άγνωστου κόσμου Τί να καταλάβει ο κυρ Αναστάσης πια απο την καινούργια Ελλάδα; Οίκοι αξιολόγησης, ασφάλιστρα κινδύνου, κερδοσκόποι, πακέτα σωτηρίας.

Το πράμα αγρίεψε. Θα είναι "εθελοντική" η χρεωκοπία η "ελεγχόμενη"; Απο μπροστά ή απο πίσω το κούρεμα; Θα γίνει επιμήκυνση και σταδιακό re-profiling; Θα συμμετάσχουν οι ιδιώτες ή όχι; Θα μας εγγυηθεί η Ευρωπαϊκή τράπεζα τα ομόλογα ή όχι; Θα ανακάμψει επιτέλους η αξιοπιστία της χώρας και η πιστοληπτική της ικανότητα; Τί θέση να πάρει πια ο φουκαράς ο κυρ Αναστάσης στο ζήτημα της "εθελοντικής διακράτησης ομολόγων με συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών";

Και όπως η Ελλάδα έχει πια μουδιάσει γιατί κανείς πλέον δεν κατανοεί τίποτα, μούδιασα και εγώ όταν πληροφορήθηκα στο τηλέφωνο πως ο κυρ Αναστάσης ξαφνικά πέθανε. Το απλοϊκό και αγνό ανθρωπάκι της γειτονιάς μου, ο μάστορας μελισσοκόμος μας, δεν υπάρχει πιά. Χάθηκαν για πάντα τα υπέροχα μελίσσια του.

Και ξαφνικά, έκανα και εγώ μια απλοϊκή σκέψη, κατα τα πρότυπα της τίμιας και εργατικής τάξης που αντιπροσώπευε όλη του τη ζωή ο κυρ Αναστάσης. Και καλά ρε παιδιά, ακόμα κι άν όλα αυτά γίνουν κάποτε κατανοητά, ακόμα κι αν είναι αναγκαία, τώρα που χάθηκε ο κυρ Αναστάσης και τα μελίσσια του για πάντα, στον νέο και υπέροχο κόσμο της αυριανής Ελλάδας, ποιός ρε πούστη μου θα συνεχίσει να βγάζει τέλος πάντων καλό μέλι στο Αγρίνιο;

Τελειώνουν οι Παράδεισοι;

Κάθε ελληνικό σοσιαλιστικό χαϊβάνι ονειρεύεται και μια κρατικη ουτοπία όπου όλοι είναι ευτυχισμένοι, o σεβασμός προς τον συνάνθρωπο χτυπάει ταβάνι, όλα είναι πληρωμένα, το κράτος παρέχει τά πάντα, ενώ ο κακός καπιταλισμός και η παγκοσμιοποίηση έχουν παραγκωνιστεί δια παντός. Για τη μεσογειακή και δυσλειτουργική Ελλάδα το τέλειο αυτο μοντέλο είναι το Σκανδιναβικό.

Είναι κατα τη γνώμη μου αλήθεια πως οι Σκανδιναβικές χώρες δημιούργησαν μια ιδιαίτερη σχολή σκέψης και συμπεριφοράς που μέσα απο τις δικές τους ιστορικές συνθήκες και δυναμικές δημιούργησαν ενα πραγματικό κοινωνικό θαύμα. Πίσω απο τη Σκανδιναβική επιτυχία κρύβεται μια θεμελιώδης και βασική φιλοσοφική αρχή, εκείνη της κοινωνικής συλλογικότητας. Κατα τη σκανδιναβική θεώρηση μια κοινωνία προοδεύει συλλογικά και όχι ατομικά. Αν μια κοινωνία δεν έχει αποδεχτεί βαθιά αυτή την παραδοχή, και επιμένει στην ατομική πρόοδο, πλουτισμό και επιτυχία, δεν μπορεί να μετατραπεί σε Σκανδιναβία.

Στη βάση της αρχής της συλλογικής προόδου, υπάρχει η ανάγκη της τιμιότητας. Δεν μπορεί μια κοινωνία να ασχολείται όλη μέρα με διαπλοκές, λοβιτούρες και φοροδιαφυγή και να αναμένει να προοδεύσει συλλογικά. Δεν μπορεί μια κοινωνία της οποίας η παραοικονομία φτάνει το 40% του ΑΕΠ της να επιθυμεί να έχει ενα καλό κοινωνικό σύστημα. Κάποιος πλούτος πρέπει να φορολογηθεί και να χρηματοδοτήσει όλες εκείνες τις υπέροχες κοινωνικές υπηρεσίες που ονειρευόμαστε. Στη Σκανδιναβία οι φορολογίες είναι αιματηρές σε όλα τα επίπεδα. Η δε τιμιότητα είναι εμφανέστατη σε όλες τις επαγγελματικές και προσωπικές σχέσεις.

Μέσα στο πάνθεον των κοινωνικών διαφοροποιήσεων, οι Σκανδιναβικές χώρες αποτελούν κατα τη γνώμη μου ενα είδος παραδείσου. Επιμένουν στο δικό τους μοντέλο, που για τον υπόλοιπο κόσμο είναι ακαταλαβίστικο και φιλοσοφικά ανεφάρμοστο. Θα μπορούσε λοιπόν ενα συμβάν, όπως αυτό του Νορβηγού ψυχάκια που σκότωσε 100 αθώους συμπολίτες του να ανατρέψει δια παντός, φιλοσοφικά και πρακτικά, το ξεχωριστό και απίθανο αυτό Σκανδιναβικό μοντέλο;

Δεν γνωρίζω τί αντοχές θα επιδείξουν στο μελλον οι Νορβηγοί, οι Σουηδοί, οι Δανοί και οι Φινλανδοί, και ούτε έχω την διάθεση να προσυπογράψω ιστορικές εξελίξεις που με υπερβαίνουν. Αλλά υποπτεύομαι πως ναί. Οι κοινωνίες αυτές έχουν μια μεγάλη ευαισθησία στην ισορροπία του "μοντέλου" τους. Αν το έγκλημα γινόνταν απο εναν ξένο, η αντίδραση θα ήταν μίσος. Αλλά το έγκλημα έγινε απο εναν Νορβηγό. Και αυτό είναι ακομα χειρότερο.

Προστρέχει η μνήμη μου σε ενα υπέροχο δείπνο που είχα κάποτε με ενα ζευγάρι Νορβηγών σε ενα εστιατόριο της Κοπενχάγης. Ηταν και οι δύο τους εξαιρετικά μορφωμένοι και ανοιχτόμυαλοι. Μου μίλησαν θυμάμαι για τον κλειστό χαρακτήρα των Σκανδιναβών. Που αποφεύγουν τις έντονες προσωπικές συγκρούσεις, και τις υπέρφίαλες συναισθηματικές εξάρσεις. Που βρίσκουν πάντα μια λύση συγκαταβατική, λύση άμεσης διαπραγμάτευσης, αμοιβαίων υποχωρήσεων και κάποιων συμβιβασμών. Με αυτή τη μέθοδο διατηρούν τις ισορροπίες τους.

Μου μίλησαν και για την Ελλάδα. Για τον ήλιο που είδαν και αντίκρυσαν στην Κώ, στη Νάξο και την Κρήτη. Για το κρυφό όνειρο του κάθε Σκανδιναβού να ζήσει σε μια ηλιόλουστη πατρίδα. Ο μεσογειακός νότος ήταν γι αυτούς ενα είδος εξωτικού παράδεισου. Και αφού η Νορβηγία δεν διέθετε αυτό τον εξωτισμό, τον επιζητούσαν σε ταξίδια και διακοπές.

Αλλά εκεί που η συζήτηση έγινε έντονη και μπήκαν απόλυτες κόκκινες γραμμές, ήταν στο θέμα της Ευρώπης. Σε καμμία περίπτωση, μου είπαν και οι δύο, η Νορβηγία δεν πρέπει να είναι μέρος της ΕΕ. Ούτε πολιτικά, ούτε κοινωνικά, ούτε οικονομικά, ούτε πολιτιστικά. Αν γίνει θα καταστραφεί, μου δήλωσαν κατηγορηματικά. Ο κόσμος δεν καταλαβαίνει φιλοσοφικά τη Νορβηγία, και ούτε η Νορβηγοί έχουν καμμία υποχρέωση να κατανοήσουν τους υπόλοπους. Οι Νορβηγοί δεν ψάχνουν για μοντέλα άλλων, μου δήλωσαν. Εχουν το δικό τους, και αυτό τους φτάνει και τους περισσεύει.

Είχα πάντα μια έντονη έφεση στον Αυτονομισμό. Μου άρεσαν εκείνοι που μέσα σε μια θάλασσα διαφορετικότητας επέμεναν στη ιδιαιτερότητά τους. Μου αρέσουν οι Γάλλοι του Κεμπέκ που επιμένουν γαλλικά μέσα σε μια θάλασσα απο αγγλοσάξωνες. Μου αρέσουν οι λευκοί της Αφρικής που αυτονομήθηκαν ευρωπαϊκά μέσα στη μαύρη ήπειρο. Το ξανάπα νομίζω και στο παρελθόν, μου αρέσουν ακόμα και οι χίππυδες που έκαναν κοινότητες σε εξωτικά νησιά. Μου αρέσουν και οι Νορβηγοί.

Δεν ξέρω αν τελειώνουν πλέον οι κοινωνικοί παράδεισοι του κόσμου, (αν και οι ενδείξεις είναι πάρα πολλές), αλλά όσο με αφορά, συνειδητά και προσωπικά, θα υποστηρίξω τους εντιμότατους Σκανδιναβούς όσο μπορώ. Για να μη χάσουν αυτό που συλλογικά δημιούργησαν. Ο κόσμος που ζούμε, στην πλειονότητά του, ακολουθεί πλέον το αγγλοσαξωνικό μοντέλο του ατομικισμού, της υπερκατανάλωσης και της προσωποποιημένης ευτυχίας. Δικαίωμά του. Δικαίωμα όμως και κάποιων να διαφέρουν. Και να αντιστέκονται.

--------------------
Δούλεψα κάποτε για δύο χρόνια στη Δανία. Η κοινωνία των Δανών ήταν για μένα μια ευχάριστη έκπληξη. Μια μέρα, ο πρόεδρος της εταιρίας έκανε μια αναφορά σε μια στατιστική του BBC για το θέμα της Ευτυχίας. Σύμφωνα με το BBC, οι ευτυχέστεροι άνθρωποι στον κόσμο ήταν οι Δανοί!! Μα είναι κατι τέτοιo δυνατόν, αναρωτήθηκαν όλοι. Οι Δανοί είναι γενικώς σοβαροί και ολίγον μελαγχολικοί τυπάδες. Για πάθος και εξάρσεις ούτε λόγος. Απο που έρχεται όλη αυτή η Ευτυχία; Η απάντηση ήταν στο ίδιο το άρθρο του BBC. Οι Δανοί ήταν οι ευτυχέστεροι άνθρωποι στον κόσμο για ενα απλό λόγο. Οι προσδοκίες τους στη ζωή ήταν οι χαμηλότερες όλων! Οταν δηλαδή είσαι στον απόλυτο πάτο των απαιτήσεων, ό,τι και νάχεις σε κάνει ευτυχέστατο.

Μέρες μοναξιάς

Στις μακρινές πολιτείες του Νότου, υγρασία, απέραντα λιβάδια, ανεμοστρόβιλοι και μια ατέλειωτη απεραντοσύνη ενώνονται σε εναν απέραντο πνιγμό. Την καλοκαιρινή περίοδο, μέρος της γής φουντώνει άγρια και άναρχα φέρνοντας μαζί της και την φτερωτή μεξικανική ακρίδα. Αδύνατον να κοιμηθείς τα βράδια.

Απο το παράθυρο βλέπω το μικρό μπαράκι. Ξύλινο, σκοτεινό, με κάποια κόκκινα διαφημιστικά φώτα. Ανασπουμπώνομαι. Στην ηρεμία της νύχτας, ακούγεται ο μουσικός λυγμός μιας αργής και αυτοσχέδιας μουσικής. Η μουσική του νότου. Απο τα γενοφάσκια της. Η μόνη αμερικανική μουσική με αληθινούς στίχους που περιγράφουν ανθρώπινες ιστορίες. Παίρνω μια βαθιά ανάσα και ανοίγω την πόρτα. Χάνομαι στο σκοτεινό χώρο.

Σαν απο νουβέλα του Ουίλλιαμ Φώκνερ, οι φάτσες του μπάρ είναι κι αυτές φτωχικές και εικονικές καρικατούρες του ληθαργικού νότου. Κάθομαι στην άκρη του μπάρ. Ζεσταίνομαι και υποφέρω απο μοναξιά. Πνίγομαι. Η μοναξιά είναι αρρώστια ξέρετε. Για καιρό με συνοδεύει συντροφικά και μου δίνει έμπνευση και δημιουργικότητα. Απόψε όμως με τσακίζει. Κουρασμένος κατεβάζω μια κρύα μπύρα.

Η κοπέλα του μπάρ είναι μια όαση ομορφιάς ανάμεσα σε εναν πανάσχημο κόσμο. Εχει χρόνο για όλους. Για μια μικρή συζήτηση. Η μουσική μ' έφερε εδώ, της εκμυστηρεύομαι. Την άκουγα μέσα στην νύχτα απο το απέναντι ξενοδοχείο. Είναι μια πανέμορφη μουσική. Για να την καταλάβεις, πρέπει να μυρίσεις τη μοναξιά του Νότου. Να νοιώσεις πάνω σου την υγρασία και την πλήξη του τοπίου. Να αφουγκραστείς το απέραντο επαρχιακό τοπίο που σε καλεί σε ενα όνειρο φυγής. Αλήθεια, σκέφτηκα, τί ακριβώς κράτησε εδώ τους πρώτους έποικους που έκαναν αυτόν τον απέραντο βάλτο πατρίδα;

Είμαι απο την Ελλάδα, της απαντώ. Την έχετε ακουστά; Είναι μια μακρινή πατρίδα. Μα ναί, μου απαντάει εκείνη και μου δείχνει μια αφίσα της Ακρόπολης στον απέναντι τοίχο. Το μαγαζί ανήκει στον κύριο Σάκη. Μας μιλάει συχνά για την Ελλάδα. Για τα βουνά της και τις όμορφες θάλασσές της. Ελαφρά ζαλισμένος υποθέτω, αφήνω πρίν φύγω ενα σημείωμα στην κοπέλα για τον κύριο Σάκη. "Κύριε Σάκη θα χαρώ να σας γνωρίσω. Μένω στο απέναντι ξενοδοχείο. Μάκης."

Απέραντες μέρες μοναξιάς τούτο το καλοκαίρι. Η υγρασία επιστρέφει ανελέητα κάθε νύχτα. Κουρασμένος και με μια πνιγερή αίσθηση μοναξιάς, παρατηρώ ξανά το μπαράκι απο το παράθυρο του ξενοδοχείου. Η μουσική με επισκέπτεται και πάλι. Παίρνω μια βαθιά ανάσα και μπαίνω ξανά στο μικρό μπαράκι.

Πολλά απο τα παιδιά του σχολείου μου έχουν ήδη φύγει, μου λέει απόψε η κοπέλα. Για τις μεγάλες πόλεις, την όμορφη Καλιφόρνια, την ανατολική ακτή. Και όπου υπάρχουν δουλειές.Άλλά εγώ δεν μπορώ και δεν θέλω να φύγω, μου εκμυστηρεύεται. Αγαπώ αυτόν τον τόπο. Εδώ είναι όλες οι αναμνήσεις μου. Και αυτή η μουσική που σας αρέσει. Η μουσική ξέρετε, καθορίζει την πατρίδα.

Μια κρύα μπύρα για να περάσει η βραδιά. Η περιθωριακή μουσική συνεχίζει νωχελικά. Σε αυθυποβάλει. Μέσα στη σκοτεινιά του μπάρ, μια φιγούρα ξεγλυστρά και κάθεται δίπλα μου. Ο μεσήλικας κύριος με τις βαθιές ρυτίδες και τα επαρχιακά εργατικά ρούχα με κοιτάει για λίγο επίμονα. Κατόπιν μου κάνει νόημα να τον ακολουθήσω. Στο πίσω μέρος του μπάρ, μπαίνουμε σε ενα μικρό γραφειάκι. Μαζεύει μερικά πράγματα απο γύρω του, και κατόπιν μου απευθύνει τον λόγο.

"Ο κύριος Μάκης;" Και καθώς του απαντώ καταφατικά, προτείνοντας με το ένα του χέρι ενα cd και με το άλλο ενα μπουκάλι, μου δείχνει την καρέκλα του γραφείου του. "Παρακαλώ, καθήστε κύριε Μάκη. Εχω καλό κρασί και Μάρκο Βαμβακάρη..."